Kolapsi i Euros: Kush humbet dhe kush fiton nga forcimi i panatyrshëm i Lekut

Monedha evropiane ka shënuar një tjetër rekord negativ në tregun shqiptar të këmbimit valuator, duke kapur nivelin më të ulët historik prej 95.48 lekësh. Ky zhvlerësim i vazhdueshëm i Euros, i cili ka marrë përmasat e një rënieje të lirë, nuk është thjesht një luhatje sezonale, por një tregues i thellë i çekuilibrave strukturorë në ekonominë shqiptare. Ndërsa Banka e Shqipërisë justifikon situatën me "faktorët thelbësorë makroekonomikë", pasojat reale po formësojnë një realitet të ri për bizneset dhe qytetarët.

Goditja fatale për sektorin e eksporteve

Viktima kryesore e këtij forcimi të panatyrshëm të Lekut është pa dyshim sektori i eksporteve. Kompanitë fason, bujqësia dhe industria përpunuese po përballen me një humbje masive të konkurrueshmërisë. Kostot e tyre të prodhimit paguhen në Lekë, ndërsa të ardhurat arkëtohen në një monedhë gjithnjë e më të zhvlerësuar. Shumë prej këtyre bizneseve paralajmërojnë falimentime zinxhir dhe shkurtime masive nga puna. Thirrjet e tyre për ndërhyrje qeveritare ose paketa lehtësuese kanë rënë në vesh të shurdhër, duke thelluar rrezikun e dezindustrializimit të atij pak prodhimi që Shqipëria kishte arritur të ngrinte.

Turizmi dhe valuta informale

Ana tjetër e medaljes është fluksi i pashëmbullt i valutës që po hyn në vend. Autoritetet ia atribuojnë këtë bumit turistik, i cili pritet të thyejë sërish rekorde këtë verë. Megjithatë, ekspertët e pavarur ngrenë hije dyshimi se vetëm turizmi dhe remitancat nuk mjaftojnë për të shpjeguar këtë super-forcim të Lekut. Oferta e tepërt e Euros në treg mbetet e lidhur ngushtë me flukset e parave me burim të panjohur, të cilat gjejnë rrugën e tyre kryesisht përmes sektorit të ndërtimit dhe tregut të pasurive të paluajtshme, një fenomen që e mban monedhën evropiane nën presion të vazhdueshëm rënës.

Fituesit e heshtur: Kredimarrësit dhe importuesit

Përtej krizës së eksporteve, ka edhe përfitues nga kjo situatë. Qytetarët shqiptarë që kanë kredi në Euro po paguajnë këste më të ulëta në terma të Lekut, duke pasur një lehtësim në buxhetet e tyre familjare. Gjithashtu, importuesit e kanë më të lirë blerjen e mallrave nga jashtë. Por, pyetja që mbetet pa përgjigje është pse ky zhvlerësim i Euros nuk po përkthehet në një ulje të çmimeve të produkteve të importit për konsumatorin fundor? Mungesa e reflektimit në treg tregon për oligopole që përthithin marzhin e fitimit nga kursi i këmbimit, duke mos e lejuar rënien e çmimeve të jetës së përditshme.

Referencat:
1. Monitor.al: https://monitor.al/euro-zhytet-ne-nivelin-me-te-ulet-historik-95-48-leke/
2. To Vima: https://www.tovima.gr/economy/albanian-lek-surge-hits-local-exporters/
3. BalkanWeb: https://www.balkanweb.com/eksportet-ne-kolaps-nga-renia-e-euros-kriza-e-prodhuesve/