Rreziqet e rritjes ekonomike: BERZH ul parashikimin për Shqipërinë ndërsa po afron fundi i paqes fiskale
Ekonomia shqiptare po hyn në një fazë të re sfidash të rëndësishme strukturore, ku treguesit kryesorë makroekonomikë sinjalizojnë një ngadalësim të lehtë të ritmeve të rritjes. Banka Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH), në raportin e saj më të fundit të publikuar në fillim të qershorit 2026, ka ulur parashikimin e rritjes ekonomike të Shqipërisë për vitin 2026 në 3.4%, nga 3.5% që ishte vlerësimi i parashikuar në shkurt të po këtij viti. Ky korrigjim i lehtë reflekton ndryshimin e rrethanave ekonomike rajonale dhe globale, ku rënia e kërkesës së jashtme dhe rritja e kostove të financimit po japin efektet e tyre të para në tregun vendas.
Rritja prej 3.4%, ndonëse mbetet pozitive në krahasim me disa vende të tjera të rajonit, tregon se asetet tradicionale të rritjes po përballen me kufizimet e tyre. Sektorët kryesorë si turizmi dhe ndërtimi vazhdojnë të mbështesin aktivitetin, por ngadalësimi i konsumit të brendshëm dhe rritja e pasigurisë në tregjet kryesore partnere të Shqipërisë po nxisin një qasje më të kujdesshme nga institucionet financiare ndërkombëtare.
Obligacionet 15-vjeçare dhe rritja e kostos së borxhit
Paralelisht me vlerësimet e BERZH-it, tregu i brendshëm financiar po reflekton një rritje të presionit mbi borxhin publik të vendit. Yield-i i obligacioneve 15-vjeçare të qeverisë shqiptare ka shënuar një rritje të ndjeshme, duke arritur në nivelin prej 6.22%. Ky përfaqëson treguesin më të lartë të regjistruar që nga viti 2024, gjë që dëshmon se investitorët po kërkojnë premium më të lartë rreziku për të financuar borxhin afatgjatë të vendit. Për qeverinë, kjo do të thotë kosto më të larta të shërbimit të borxhit në vitet në vijim, duke shtrënguar hapësirën fiskale për investime publike direkte.
Nga ana tjetër, Ministria e Financave ka konfirmuar se data 5 qershor 2026 shënon afatin e fundit dhe të panegociueshëm për aplikimin e bizneseve në skemën e njohur si "Paqja Fiskale". Autoritetet kanë bërë të qartë se nuk do të ketë asnjë shtyrje tjetër të afateve, duke i bërë thirrje bizneseve që të përmbushin detyrimet për të shmangur penalitetet e rrepta ligjore dhe administrative që do të hyjnë në fuqi menjëherë pas kësaj date.
Sfidat afatgjata: Plakja agresive e popullsisë
Përtej zhvillimeve konjukturale të tregut financiar, ekonomia shqiptare po përballet me një sfidë kritike strukturore: plakjen agresive të popullsisë. Të dhënat më të fundit demografike tregojnë se për herë të parë, mosha mediane në Shqipëri ka arritur mesataren e Bashkimit Europian. Ky tranzicion demografik po ndodh me një shpejtësi të paprecedentë, duke krijuar një presion të jashtëzakonshëm mbi skemat e pensioneve, sigurimet shoqërore dhe, mbi të gjitha, mbi forcën e punës në treg. Rrjedhimisht, mungesa e krahut të punës po kthehet në pengesën kryesore për rritjen afatgjatë, duke detyruar many biznese të rishikojnë planet e tyre të zgjerimit.
Kombinimi i kostove të larta të huamarrjes, tranzicionit demografik dhe shtrëngimit të rregullave fiskale kërkon reforma të thella strukturore për të garantuar një model më të qëndrueshëm ekonomik në të ardhmen.
Referencat
- Monitor.al - https://www.monitor.al
- Banka Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) - https://www.ebrd.com
- Ministria e Financave e Shqipërisë - https://www.financa.gov.al
