Raporti tronditës i Eurostat: Mbi një milion shqiptarë në rrezik të varfërisë dhe përjashtimit social

Të dhënat më të fundit të publikuara nga zyra evropiane e statistikave, Eurostat, ofrojnë një pasqyrë mjaft të ftohtë dhe alarmante të gjendjes socio-ekonomike në Shqipëri. Sipas raportit të ri mbi rrezikun e varfërisë dhe përjashtimit social, Shqipëria vazhdon të mbajë rekordet më negative në Evropë. Shifrat tregojnë se rreth 40.5% deri në 42% e popullsisë shqiptare gjendet në rrezik të drejtpërdrejtë varfërie apo përjashtimi social, një përqindje kjo që përfaqëson më shumë se një milion qytetarë shqiptarë dhe është pothuajse dyfishi i mesatares së Bashkimit Evropian, e cila luhatet në rreth 21%.

Treguesit e privimit material dhe social në jetën e përditshme

Për të maturnivelin real të varfërisë, Eurostat nuk bazohet vetëm te të ardhurat nominale, por përdor një metodologji strikte prej 13 treguesish të privimit material dhe social. Këtu përfshihen pamundësia financiare për të përballuar shpenzime të papritura (si p.sh. riparime emergjente apo fatura mjekësore), pamundësia për të mbajtur shtëpinë ngrohtë në mënyrë të përshtatshme, vonesat e përsëritura në pagesat e faturave bazë (ujë, energji elektrike, qira), si dhe pamundësia për të konsumuar një vakt të plotë med mish, peshk ose pulë të paktën një herë në dy ditë.

Situata shfaqet edhe më dramatike kur analizohen familjet me fëmijë në ngarkim. Në Shqipëri, rreth 44.5% e familjeve med fëmijë janë në rrezik të lartë varfërie, krahasuar me vetëm 22.1% që është mesatarja e vendeve të Bashkimit Evropian. Ky tregues dëshmon se familjet e reja shqiptare mbajnë peshën kryesore të krizës së kostos së jetesës dhe rritjes galopante të çmimeve të shportës bazë ushqimore.

Krahasimi rajonal: Shqipëria e fundit në Ballkanin Perëndimor

Kur krahasohet me vendet e tjera të rajonit të Ballkanit Perëndimor, Shqipëria shfaq treguesit më të rëndë të varfërisë. Për shembull, shkalla e rrezikut të varfërisë dhe përjashtimit social në Mal të Zi është 34.1%, në Maqedoninë e Veriut është 32.6%, ndërsa në Serbi ky tregues zbret në 30%. Kjo diferencë e ndjeshme tregon se reformat ekonomike dhe politikat e mbrojtjes sociale në Shqipëri kanë dështuar në zbutjen e hendekut social dhe në shpërndarjen e barabartë të rritjes ekonomike.

Ekspertët e ekonomisë theksojnë se zgjidhja kërkon një ndryshim rrënjësor të modelit ekonomik vendas, duke u fokusuar te rritja e pagave reale, mbështetja direkte e familjeve në nevojë përmes skemave më efikase sociale dhe kontrolli i inflacionit në produktet jetike. Pa këto ndërhyrje, varfëria strukturore rrezikon të kthehet në një plagë të pashërueshme për shoqërinë.

Referencat

1. Eurostat (European Commission Statistical Office): https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20251120-1
2. Monitor.al: https://www.monitor.al/eurostat-shqiperia-me-shkallen-me-te-larte-te-varferise-ne-rajon-dhe-evrope/
3. BalkanWeb: https://www.balkanweb.com/raporti-trondites-i-eurostat-gati-gjysma-e-shqiptareve-ne-rrezik-varferie-shifrat-me-te-larta-ne-evrope/