Fundi i izolimit: Irani rivendos internetin pas 88 ditësh bllokimi total
Pas bllokimit më të gjatë në histori, Irani rikthen internetin global. Survejim i rreptë dhe kosto miliarda dollarë për ekonominë.
Irani i ka dhënë fund asaj që konsiderohet si ndërprerja më e gjatë dhe më e rëndë e internetit në historinë moderne, duke rikthyer qasjen në rrjetin global pas plot 88 ditësh izolimi total. Bllokimi, i cili nisi më 28 shkurt 2026 si një masë sigurie pas tensioneve ushtarake me SHBA-në, u ndërpre me urdhër të Presidentit Masoud Pezeshkian. Gjatë kësaj periudhe, rreth 90 milionë qytetarë mbetën të izoluar nga bota, duke pasur akses vetëm në rrjetin vendas, ndërsa kostoja ekonomike llogaritet në dhjetëra miliona dollarë në ditë.
Survejimi dhe kontrolli i rreptë
Edhe pse interneti është rikthyer, qasja mbetet larg lirisë së plotë. Autoritetet kanë forcuar filtrat dhe mbikëqyrjen, duke mbajtur të bllokuara platformat kryesore sociale si Instagram, YouTube dhe X. Organizatat e të drejtave të njeriut, si Amnesty International, kanë paralajmëruar se bllokimi 88-ditor shërbeu si një "mbulesë" për një fushatë të gjerë represioni, ku raportohet për mijëra arrestime të aktivistëve dhe gazetarëve nën akuzat për "espionazh online". Regjimi ka prezantuar gjithashtu sistemin "Internet Pro", i cili ofron qasje të ndryshme bazuar në besnikërinë ndaj shtetit.
Një ekonomi në rrënoja digjitale
Goditja ndaj ekonomisë iraniane ka qenë shkatërruese. Dhoma e Tregtisë raportoi se bllokimi i kushtoi vendit midis 40 dhe 80 milionë dollarë çdo ditë, duke falimentuar mijëra biznese online dhe duke goditur rëndë sektorin e teknologjisë. Përpjekjet e qytetarëve për të përdorur pajisje satelitore si Starlink u pritën me ndëshkime të rënda nga Ministria e Inteligjencës. Rivendosja e lidhjes shihet si një përpjekje e qeverisë për të zbutur pakënaqësinë masive popullore, por frika nga survejimi shtetëror mbetet e lartë.
Referencat
- NetBlocks Report: https://netblocks.org/reports/iran-internet-restoration-88-days-blackout
- Amnesty International: https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/05/iran-88-days-of-digital-darkness
- The Guardian World: https://www.theguardian.com/world/2026/may/28/iran-restores-internet-after-longest-blackout
